Love ♥ Werfzeep

Eén van mijn favoriete zepen: comfrey zeep!

Eén van mijn favoriete zepen: comfrey zeep!

Voor iemand die is opgegroeid met zeeppompjes en vloeibare zeep, is wassen met een stuk zeep een geheel nieuwe sensatie. En ik ben niet de enige die zeep in vaste vorm heeft ontdekt, gezien het toenemende aantal zeepwinkels. Mooi dat dit ambacht niet verloren is gegaan! Maar welk merk kies je als het er zoveel zijn? Het woord ‘handgemaakt’ in grote letters op een website of op de reclameborden van een zeepwinkel, zegt niets over de zuiverheid van de zeep die er wordt verkocht. Het uiterlijk van de zeep en de geur, zeggen wel al iets. Een zeep die fel van kleur is en/of heel sterk ruikt, kan gewoon niet zuiver zijn. Nou, dan vallen er meteen een heleboel merken af, zo niet de meeste. Pure zepen, die vrij zijn van synthetische additieven en die gemaakt zijn van eerlijk verkregen en milieuvriendelijke grondstoffen, stralen in hun eenvoud. Ik heb tussen de bomen letterlijk het bos gezien, toen ik kennismaakte met Werfzeep. Afgelopen zomer bracht ik een bezoekje aan deze biologische zeepziederij van Evelien van Zonneveld. Als je het verhaal over Werfzeep leest, snap je waarom ik als een (zeep)blok ben gevallen voor haar producten.

De weg naar de zeepziederij - Wickenburghse bos

De weg naar de zeepziederij – Wickenburghse bos

Werfzeep
Bij Werfzeep komt alles wat goed is samen. Alleen al de plek waar de ziederij gevestigd is; idyllischer kan het niet. Evelien is met haar zepen ooit begonnen in een historische werfkelder aan de Utrechtse Oudegracht, vandaar de naam. Nu zit ze met haar zeepatelier middenin het bos dat deel uitmaakt van Landgoed Wickenburgh, een prachtig gebied ten zuiden van Utrecht.

Knibbel knabbel knuisje...

Knibbel knabbel knuisje…

Bosvrouw
In deze koude herfstperiode denk ik vaak terug aan de rondleiding op het landgoed. Op onze teenslippers baanden we ons een weg door de dicht begroeide en modderige paadjes richting het woonhuis(je,) dat vlakbij de zeepziederij ligt. De serene rust die er heerst, was voor een stedelinge als ik overweldigend. Voor het huisje ligt een moestuin waar Evelien kruiden kweekt voor haar zepen.
Ik word blij van mensen die een bijzondere passie hebben. En helemaal als die passie onze gezondheid en het milieu ten goede komt. Evelien leeft zo duurzaam mogelijk. Bij alles wat ze doet – zowel privé als zakelijk – kijkt ze naar de kringloop: waar is iets van gemaakt? Waar komt het vandaan? Wat gebeurt ermee? Waar gaat het naartoe? En waar eindigt het?

Waar het begon
Op een Canadese boerderij kwam Evelien voor het eerst in aanraking met handgemaakte zeep. Met een kleine veestapel, kippenren en enorme moestuin waren de mensen op deze boerderij behoorlijk zelfvoorzienend. En dat sprak haar aan. Op de boerderij leerde ze het ambacht van zeep maken. Vanuit daar is ze de wereld van zeep ingedoken. Ze ging aan de slag met het ontwikkelen van recepten, deed onderzoek naar plantaardige ingrediënten en hun heilzame eigenschappen en verdiepte zich in de voordelen ten opzichte van synthetische grondstoffen. Omdat ze zelf een zeer gevoelige huid heeft en van baby af aan constitutioneel eczeem heeft, is ze haar eigen proefkonijn geworden. De hormoonzalven die ze jarenlang op doktersadvies gebruikte, zijn voorgoed uit haar leven verbannen. Maar crèmes zijn op zichzelf niet de oplossing, ontdekte ze. Het ontstaan van eczeem heeft met vele invloeden te maken, zoals voedsel, stress en allergenen. Daarom wilde ze pure producten ontwikkelen, die de huid ondersteunen en die hun oorsprong vinden in eerlijke grondstoffen.

Zeep maken
Dat zeep maken echt een ambacht is, blijkt uit de vele stappen die je moet doorlopen voordat je een zeepje in je handen hebt. Het komt hierop neer: je hebt ingrediënten, een pan, een garde/lepel/mixer, geduld en aandacht om alles in de juiste volgorde en op de juiste manier met elkaar te mengen, een mal, een deken ter isolatie, twintig uur geduld, spierballen om de zeep in stukken te snijden en dan een maand geduld voor het rijpen.
Et voilà, de zeep is klaar voor gebruik!
Zeep maak je door vetzuren te verzepen met loog (een waterige oplossing van natriumhydroxide). Loog klinkt wat eng, maar het wordt al sinds jaar en dag ingezet bij de productie van allerlei middelen; van medicijnen tot voedsel. Zonder loog, geen zeep. En zoals bij vele ingrediënten het geval is, is de ene variant niet zo zuiver als de andere variant. Evelien gebruikt een veilige vorm van loog, die voldoet aan de Europese normen.

Kwaliteitsverschil
Vroeger verzeepte men vooral dierlijk vet, zoals varkensvet. Dit harde vet zorgt voor hele harde zeep. Palmolie geeft hetzelfde harde effect. Avocado-olie en olijfolie maken zeep juist zacht en minder schuimig. Deze oliën zijn goed voor de huid. Bij het verzepingsproces van plantaardige vetten en oliën, ontstaat er glycerine. Glycerine staat erom bekend de huid zacht te maken. Maar de ene olie is de andere niet. Niet-biologische olie kan residu van synthetische chemicaliën bevatten en dat kan weer reageren met de loog. Koudgeperste oliën bevatten veel goede stoffen, terwijl bij de niet koudgeperste oliën de goede stoffen grotendeels zijn verdwenen. Daarom gebruikt Evelien uitsluitend koudgeperste oliën. En ze gebruikt bewust meer olie dan er valt te verzepen, zodat er altijd een percentage olie in pure vorm in de zeep achterblijft. In combinatie met de glycerine droogt de huid hierdoor niet uit tijdens een wasbeurt. Goedkope fabriekszepen bestaan vaak uit resten van industrieel geproduceerde glycerine. Die vorm van zeep doet je huid niet veel goeds. Daarnaast wordt fabriekszeep met hele hoge temperaturen gemaakt, waardoor waardevolle stoffen verloren gaan. En vaak wordt er niet alleen olie gebruikt, maar ook vetzuren zoals stearinezuur (stearic acid). Dit zorgt voor veel schuim en maakt de zeep hard. Stearinezuur komt van nature in hoge mate voor in dierlijk vet en palmolie, en in mindere mate in andere oliën.

Duurzame grondstoffen
De pure zepen maakt Evelien van gecertificeerd biologische grondstoffen. Dat doet ze omdat die heilzaam en veilig zijn voor ons lichaam, maar ook om het milieu te beschermen tegen schadelijke invloeden. Ze zet zich hiermee af tegen de wereldwijde productie en het gebruik van pesticiden, tegen genetische modificatie en ontbossing. Heel bewust gebruikt ze geen grondstoffen die uit aardolie zijn gewonnen, synthetische parfums, dierlijke vetten of palmolie. Ze houdt rekening met de achtergrond van de ingrediënten. Omdat de productie van sojaolie, palmolie en rozenhoutolie regenwouden verdringt, gebruikt ze andere ingrediënten die een eerlijke herkomst hebben. Op haar website kun je alles lezen over de grondstoffen die ze gebruikt.

Hydrolaten
Sinds kort verwerkt Evelien in haar producten hydrolaten van rozemarijn, larix en den. Hydrolaat is het water dat overblijft na het destilleren van etherische olie. Hydrolaten hebben heilzame en reinigende eigenschappen. Evelien kwam ermee in aanraking toen ze Henk Ploeger uit Rijen (NB) leerde kennen. Hij destilleert etherische oliën en blogt daar over. Van Staatsbosbeheer mag hij in de Brabantse bossen zijtakken snoeien waar hij vervolgens olie uit destilleert. Erg leuk en interessant om te lezen hoe dat destilleerproces in zijn werk gaat (larix, rozemarijn, den).

Een huis vol met zeep
Een stuk kruidenzeep in de keuken, comfreyzeep bij het fonteintje in het toilet en zes verschillende stukken zeep in de badkamer: calendulazeep voor de kindjes, scheerzeep voor manlief, citruszeep voor het handen wassen en in de douche palmarosascrub, shampoozeep en groenekleizeep (door de licht ontvettende bestanddelen goed voor de oksels als je deobalsem gebruikt). Kortom, wij zijn aan de zeep! Dat betekent geen milieuvervuilende plastic flessen meer en geen schadelijke stoffen die ons lichaam binnendringen of via het putje in ons drinkwater terechtkomen. En dat je van een stuk zeep ook zelf wasmiddel kunt maken, verraste mij. Om de paar weken maak ik zes liter wasmiddel van een stuk Werfzeep schoonmaakzeep (ook bij Visagist op de fiets verkrijgbaar) en andere zuivere ingrediënten.

Zeep & hygiëne
Onderzoek heeft aangetoond dat een snelle handenwasbeurt nauwelijks een positief effect heeft in de strijd tegen schadelijke bacteriën. Het heeft vooral een psychologisch effect. Twintig seconden flink inzepen heeft wel effect. Maar bij de meeste mensen is de wasbeurt sneller voorbij en dus redelijk ineffectief. Zeep met antibacteriële eigenschappen mag dan snelwerkend zijn, maar doodt ook de goede bacteriën. Iemand die vaak zijn handen wast met dit soort (vloeibare) zeep, die vaak vol zit met synthetische chemicaliën, zal vroeg of laat last krijgen van huidproblemen.

Zeepfontein - kunstproject

Zeepfontein – kunstproject

Kunst van zeep
Evelien is van oorsprong kunstenares. En ook in haar kunstwerken komt zeep terug! Zo heeft ze de Zeepfontein gemaakt, een kunstwerk dat de veranderingen toont die het materiaal zeep ondergaat onder invloed van stromend water. De oplossende, wegspoelende zeep transformeert naar schuim en maakt ruimte voor onderliggende lagen, vormen en patronen. De foto’s zijn van een expositie in galerie Kulter in Amsterdam. Meer informatie en foto’s van Evelien’s werk vind je hier.

Geef een reactie

Je emailadres zal niet worden getoond. Voer a.u.b. je naam, email en bericht in.